الشيخ رسول جعفريان

337

حيات فكرى و سياسى امامان شيعه ( ع ) ( فارسي )

امام صادق عليه السّلام و غلوّ امام صادق عليه السّلام همانند پدرشان ، بشدّت در برابر انحراف غلو ايستادگى كردند . بايد گفت در طى سالها تلاش ، از زمان امام على عليه السّلام تا امام باقر عليه السّلام محبوبيتى براى اهل بيت عليهم السّلام پديد آمد و نفوذ تشيع در عراق و برخى از نقاط ديگر ، تعميق يافته بود . اينك غاليان مىكوشيدند تا با رخنه در درون شيعه ، آن را از داخل متلاشى كرده و چهرهء خارجى آن را خراب كنند . جريان غالى از جهاتى براى تشيع خطرناك بود ، زيرا نه تنها از درون سبب ايجاد آشفتگى در عقايد شيعه شده و آن را منزوى مىكرد ، بلكه شيعه را در نظر ديگران انسانهاى بىقيد و بند نسبت به فروعات دينى نشان داده و بدبينى همگانى را نسبت به شيعيان به وجود مىآورد . « 1 » اكنون با نگاهى ساده به كتابهاى فرق ، اين حقيقت آشكار است كه گرچه از لحاظ تقسيم‌بندى فرقه‌اى تشيع غالى را جدا ياد مىكنند ، اما اغلب نه تنها ارباب فرق و مذاهب بلكه عموم رجاليين اهل سنت تفاوت چندان روشنى بين دسته‌هاى شيعه نگذاشته و مردم را از پذيرفتن احاديث آنان پرهيز مىدهند . حد اقل يكى از دلايل اين بدبينى رسوخ انديشه‌هاى غالى در ميان شيعيان بوده كه با همهء تلاش امامان شيعه و بعدا علماى اصولى شيعه ، آثار آن كما بيش بر جاى مانده است . نمونهء آن رسوخ رواياتى است كه در باب تحريف قرآن در برخى از كتابهاى حديثى شيعه موجود بوده و اصل آن از غلات مىباشد . « 2 » به هر روى ، قيام علمى امام براى تهذيب شيعه و حركت در جهت نفى غلوّ و دور كردن شيعيان از جريان غلوّ ، از مهمترين اقدامات امام صادق عليه السّلام براى حفظ فرهنگ اصيل اسلامى است كه امامان مبلغ آن بودند . در اينجا مرورى بر اقدامات امام در جهت طرد و نفى غاليان ، ردّ ديدگاههاى آنها و نيز تكفير اين گروه خواهيم داشت . از جمله اقدامات امام ، دور كردن شيعيان اصيل از غاليان منحرف بود . بديهى

--> ( 1 ) . به طورى كه از يكى از خوارج ، شيعه را متهم كرده بود كه آنها گمان كرده‌اند به جهت دوستى اهل بيت مستغنى از انجام اعمال صالح بوده و از عذاب ، به خاطر اعمال بدشان ، نجات مىيابند نك : الاغانى ، ج 20 ، ص 107 . به نقل از العقيدة و الشريعة فى الاسلام ، ص 203 ( 2 ) . نك : اكذوبة تحريف القرآن بين الشيعة و السنه ، ص 66